Ποιοι γινόμαστε μέσα από την επιθυμία να γίνουμε γονείς

Πώς διαμορφώνεται η ταυτότητά μας από την αναπαραγωγική μας ιστορία;

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ πότε ξεκίνησες να σκέφτεσαι τον εαυτό σου ως μελλοντικό γονιό;
Όχι, δεν είναι όταν ενηλικιώθηκες. Ούτε καν όταν βρέθηκες σε μια σταθερή σχέση. Η αλήθεια είναι πως αυτό το εσωτερικό ταξίδι ξεκινά πολύ νωρίτερα – μέσα από τις ιστορίες της οικογένειας, τα παιδικά παιχνίδια με «μαμάδες και μωρά», τα βλέμματα των δικών μας όταν μας φαντάζονταν «με δικά μας παιδιά». Η επιθυμία, ο προβληματισμός ή και η αμφισβήτηση γύρω από το αν θα γίνουμε γονείς, δεν είναι απλώς ένα μελλοντικό ενδεχόμενο – είναι κομμάτι της ταυτότητάς μας.

Η προσωπική μας ιστορία γύρω από τη γονεϊκότητα

Ποιοι γινόμαστε μέσα από την επιθυμία να γίνουμε γονείς

Πράγματι, η απόφαση να αποκτήσει κανείς παιδί ή ακόμα και η σκέψη γύρω από αυτό το ενδεχόμενο, δεν είναι απλώς ένα πρακτικό ζήτημα ζωής αλλά κάτι βαθύτερο. Μια υπόγεια αφήγηση που αρχίζει πολύ πριν έρθει το παιδί – και συνεχίζει να γράφεται για χρόνια, είτε τελικά γίνει κάποιος γονιός είτε όχι.

Η αναπαραγωγική ιστορία είναι αυτή η εσωτερική αφήγηση που αρχίζει στην παιδική ηλικία και συνεχίζει να εξελίσσεται όσο μεγαλώνουμε. Είναι ο τρόπος που φανταζόμαστε τον εαυτό μας σε σχέση με την ιδέα της γονεϊκότητας: αν θέλουμε παιδιά, πότε, πώς – και με ποιον τρόπο.

Μπορεί να καθοδηγείται έχοντας ως βάση τις προσδοκίες των γονιών μας, τον πολιτισμό/κουλτούρα, την κοινωνία ή ακόμα και τις δικές μας επιθυμίες.

Μπορεί λοιπόν να περιλαμβάνει το «παραδοσιακό σενάριο» ακολουθώντας τις κοινωνικές προσδοκίες: σχέση, γάμος, παιδί, έναν πιο περίπλοκο ή μη συμβατικό δρόμο που ίσως περιλαμβάνει υιοθεσία, παρένθετη μητρότητα ή ακόμη και την επιλογή μιας ζωής χωρίς παιδιά.

Όποια μορφή κι αν έχει, δεν είναι απλώς ένα προσωπικό σενάριο, ένα σχέδιο ζωής για το πώς φανταζόμαστε τον εαυτό μας ως γονιό, για το αν, πώς και πότε θα γίνουμε γονείς που ξεκινά από τα παιδικά μας χρόνια. Είναι ο καθρέφτης μιας ταυτότητας σε εξέλιξη. Και όπως κάθε ζωντανή ιστορία, άλλοτε κυλά ομαλά κι άλλοτε διακόπτεται βίαια – όταν κάτι έρχεται να την ανατρέψει, όπου τότε μπορεί να χρειαστεί να ξαναγραφτεί.

Η γονεϊκότητα ως ψυχολογική μετάβαση

Όταν τελικά έρθει η στιγμή – ή όταν την πλησιάζουμε – η γονεϊκότητα δεν είναι απλώς μια νέα εμπειρία ζωής, μια νέα ευθύνη – είναι και μια ψυχική μετάβαση. Ο ψυχαναλυτής Colarusso περιγράφει αυτή τη μετάβαση ως την «τρίτη φάση εξατομίκευσης» στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς μας – μια περίοδος κατά την οποία αναδομούμε ποιοι είμαστε, μια περίοδος εσωτερικής ανακατασκευής, όπου η ταυτότητα μετατοπίζεται για να συμπεριλάβει την ευθύνη και τη φροντίδα για έναν άλλο άνθρωπο. Είναι η φάση που το «εγώ» δεν ορίζεται πια μόνο από τις ανάγκες και τις φιλοδοξίες του, αλλά εμπλουτίζεται με τη φροντίδα για αυτόν τον άλλον άνθρωπο, ένας βαθύς επαναπροσδιορισμός του ποιοι είμαστε και τι έχει αξία για εμάς. Μαθαίνουμε να περιλαμβάνουμε στον ορισμό του εαυτού μας την έννοια της φροντίδας, της σχέσης, της σταθερότητας, της προσφοράς.

Αυτή η φάση είναι για πολλούς μια ευκαιρία εσωτερικής ωρίμανσης, όπου η ελπίδα και η εμπειρία πλέκονται σε νέο νόημα: ποιοι ήμασταν, ποιοι θέλουμε να γίνουμε και πώς η σχέση με το παιδί μεταμορφώνει όλα τα προηγούμενα.

Όταν η γονεϊκότητα δεν έρχεται όπως την περιμέναμε

Τι γίνεται όμως όταν αυτό το ταξίδι διακόπτεται; Όταν ένα εμπόδιο – όπως η υπογονιμότητα, μια αποβολή ή μια δύσκολη προσωπική συνθήκη – έρθει να ταράξει την εικόνα που είχαμε πλάσει για τη ζωή μας;

Όταν η διαδρομή προς τη γονεϊκότητα αποκλίνει από το αναμενόμενο, δεν μιλάμε μόνο για μια πρακτική δυσκολία αλλά για κρίση ταυτότητας. Το εσωτερικό αφήγημα ραγίζει, η ταυτότητά μας κλονίζεται, δεν ανήκουμε πια στην παλιά μας εκδοχή, αλλά ούτε έχουμε βρει ακόμη τη νέα: αυτό που περιμέναμε δεν έρχεται και αυτό που έρχεται δεν είναι το αναμενόμενο, δεν το αναγνωρίζουμε. Είμαστε, όπως λένε οι ερευνητές, σε έναν οριακό χώρο – εκεί που το όνειρο θολώνει, το σχέδιο καταρρέει και η ταυτότητα, όπως τη γνωρίζαμε, μοιάζει να τρεμοπαίζει. Το παλιό αφήγημα δεν μας εκφράζει πια, αλλά το καινούργιο δεν έχει ακόμη γεννηθεί.

Όταν το αφήγημα ραγίζει, γεννιέται ένα άλλο

Σε αυτόν τον οριακό χώρο, η θλίψη είναι συχνά αναπόφευκτη. Χρειάζεται θάρρος για να μείνουμε εκεί, χωρίς να βιαστούμε να καλύψουμε το κενό με υποκατάστατα ή επιφανειακές λύσεις. Χρειάζεται ψυχική ανθεκτικότητα για να αντέξουμε το αβέβαιο, και ακόμα περισσότερο για να αφήσουμε τον εαυτό μας να ξανασκεφτεί τι σημαίνει «πληρότητα».

Κάποιοι άνθρωποι επιλέγουν να συνεχίσουν την προσπάθεια, μέσω θεραπείας γονιμότητας ή βρίσκουν τον δρόμο τους σε εναλλακτικές μορφές γονεϊκότητας. Άλλοι επιλέγουν να ζήσουν χωρίς παιδιά και επανατοποθετούν τον εαυτό τους μέσα από την εργασία, τις σχέσεις ή τη δημιουργικότητα. Το ζητούμενο δεν είναι η αντικατάσταση του ονείρου, η διαγραφή του παρελθόντος – αλλά η ανακατασκευή της ιστορίας, με σεβασμό στις απώλειες και ειλικρίνεια απέναντι στον εαυτό.

Το ταξίδι ξαναγράφεται μέσα από ενσωμάτωση της εμπειρίας της απώλειας και της ανατροπής ώστε να έχει νόημα. Και βρίσκοντας και πάλι νόημα, η ταυτότητα δεν καταρρέει αλλά μεταμορφώνεται. Όπως ένα δέντρο που λύγισε από τον δυνατό αέρα, αλλά δεν έσπασε. Αντίθετα, βρήκε τρόπο να συνεχίσει να ριζώνει και να μεγαλώνει – με άλλες κατευθύνσεις, ίσως, αλλά με την ίδια δύναμη και όχι παρά τον άνεμο, αλλά εξαιτίας του. Φυσικά και δεν είναι εύκολο αυτό. Χρειάζεται ψυχική ευλυγισία, αυτοσυμπόνια και τη δύναμη να φανταστούμε εκ νέου την πληρότητα. Όταν το καταφέρουμε, η ταυτότητα δεν βγαίνει κατακερματισμένη αλλά ανανεωμένη.

Η γονεϊκότητα ως εξελισσόμενο ταξίδι

Η γονεϊκότητα, η απουσία της – ή η επιλογή της μη γονεϊκότητας – δεν είναι στατικός προορισμός. Είναι μια συνεχής πορεία ταυτότητας, με ανατροπές και επαναπροσδιορισμούς. Είναι ένα ζωντανό και εξελισσόμενο ταξίδι που αν αφεθούμε να το δούμε με ανοιχτότητα και περιέργεια, μπορούμε να ανακαλύψουμε νέες πτυχές του εαυτού μας που ίσως αγνοούσαμε. Και τότε ίσως αντιληφθούμε ότι δεν είναι μόνο η αγκαλιά ενός παιδιού που δίνει νόημα στη ζωή, αλλά και η δυνατότητα να σταθούμε με αυθεντικότητα μέσα στη δική μας ιστορία, όποια κι αν είναι.

Γιατί τελικά, το ποιοι είμαστε, δεν γράφεται μόνο από όσα πετύχαμε αλλά κυρίως από τον τρόπο που σταθήκαμε απέναντι στα δύσκολα, τα απρόοπτα, τα αναπάντεχα.

Μαρίνα Μόσχα

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Πώς διαμορφώνεται η ταυτότητά μας από την αναπαραγωγική μας ιστορία;”

  1. Παράθεμα: Ανώνυμος

Απάντηση